گل فشان(mud volcano)از جمله پديده های جالب توجه در منطقه ساحلی خزر محسوب می شود۰هرچند در نقاط ديگر دنيا نيز وجود دارد اما همبستگی اين عارضه زمين شناسی با منابع نفت وگاز آن را به پديده ای جذاب در اين حوضه تبديل کرده است۰

تعداد کل گل فشان های زمين بيش از ۸۰۰ عدد نيست که بيش از نيمی از آن ها در اطراف اين دريا و به ويژه در جمهوری آذر بايجان است۰

گل فشان ها نسبت به عمو زاده های شرور خود!!(آتش فشان ها)به مراتب کوچکترند و خطر چندانی نيز ندارند۰آن ها معمولا ازچند مخروط يا دهانه کوچک (حداکثر ۳-۴ متر ارتفاع)تشکيل شدهاند که بر روی تپه ای با ارتفاع حداکثر ۲۰۰-۳۰۰ متر که ناشی از فعاليت گذشته گل فشان است قرار گرفته اند واز آنها آب و گل (سرد) معمولاهمراه با گاز خارج می گردد ۰هر بيست سال يا بيشتر برخی از گل فشان ها ممکن است با فوران نسبتا بزرگی همراه گردند۰ در اين موقع شعله های ناشی از سوختن گاز خروجی آن ها ممکن است تا صدها متر بالا رفته وخروار ها گل در اطراف خود بر جای گذارد.

نحوه تشکيل :زمين شناسان در مورد زايش يک گل فشان (لحظه تولد آن در اعماق زمين)چندان متفق القول نيستند۰ برخی آن را پيامد روند های خاص زمين شناسی می دانند و عده ای آن را به عوامل ديگری نظير وقوع زمين لرزه و تغييرات فشار لايه ها مرتبط می دانند اما همگی آنها در اين نکته متفق القولند که عامل اصلی  بالا آورنده گل فشان به سطح زمين گازهای مو جود در تله های نفتی اعما ق زمين هستند ونيز اين نکته که گل فشان ها در مناطق دارای رسوبات جوان(جوان در مقياس زمين شناسی يعنی حدود۱۰-۲۰ ميليون سال!!!)ودر نقاط ضعيف (مثلا امتداد گسل ها )به وجود آمده وبه سطح زمين می رسند۰

به نظر می رسد که نام آذر بايجان نيز بی ارتباط با اين پديده نباشد ۰ آخرين فوران بزرگ يک گل فشان که آتش آن از کيلومترها دورتر در شهر باکو نيز ديده می شد در سال ۲۰۰۰ اتفاق افتاد۰

به گمان بعضی ها حتی ظهور زرتشت در اين منطقه و رشد آن از برکت گاز های سوزان خروجی در اين منطقه سرد بوده است ۰می دانيم که يکی از بزرگترين آتشگاه های زر تشتيان در اين منطقه قرار داشته ودارد۰